Táknmál - tungumál heyrnarlausra - Breytingaskrá

David Bjarnason á 6. mars 2012 kl. 15:27

2012-03-06T15:27:08Z

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. mars 2012 kl. 15:27
Lína 99:		Lína 99:

	[[Flokkur:Greinar]]		[[Flokkur:Greinar]]
			__NOEDITSECTION__

David Bjarnason: /* Beygingar — áttbeygingarsagnir */

2012-03-05T11:50:26Z

Beygingar — áttbeygingarsagnir

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 11:50
Lína 33:		Lína 33:
	[[Image:Mynd1.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 1]]		[[Image:Mynd1.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 1]]
	[[Image:Rannveig Mynd2.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 2]]		[[Image:Rannveig Mynd2.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 2]]


	Flest þekkjum við það að þurfa að læra beygingar, fallbeygingu nafnorða, persónu- og tíðbeygingu sagna, stigbreytingu lýsingarorða o.s.frv. Táknmál eru sjónræn mál og hafa til að bera allt annan -strúktúr en þau mál sem við (a.m.k. í þessum hluta heimsins) erum vön að fást við. Til dæmis er minna um beygingar orða. Heyrnarlausir, sem til marga ára vöndust því að talað væri um táknmál sem látbragð, litu því gjarnan svo á að táknmálið gæti ekki talist mál - það væri einfaldlega of fátækt af málfræði. En málfræðin er til staðar þó hún sé annars eðlis. Eitt af því er áttbeyging sagna en þar er átt við það að sagnir (sumar hverjar) beygjast í átt að þeim sem á í hlut. Tökum dæmi. Sögnin HEIMSÆKJA<sup>3</sup> er dæmi um sögn sem áttbeygist og sýnir um leið vensl við frumlag og andlag. Þegar sögnin er sögð er því ekki nauðsynlegt að geta þess sérstaklega hvert frumlagið eða andlagið er. Sögnin, sem sýnd er á myndum 1 og 2 byrjar hjá frumlagi og endar hjá andlagi, fingur snúa allan tímann að andlagi. Ef merking setningarinnar er „ég heimsæki þig“ snúa fingurgómar frá líkama táknara og hreyfingin er frá líkama táknara (sjá mynd 1)<sup>4</sup>. Ef merkingin er hins vegar „þú heimsækir mig“ snúa fingurgómar að líkama táknara og hreyfing er í átt til táknara (sjá mynd 2).		Flest þekkjum við það að þurfa að læra beygingar, fallbeygingu nafnorða, persónu- og tíðbeygingu sagna, stigbreytingu lýsingarorða o.s.frv. Táknmál eru sjónræn mál og hafa til að bera allt annan -strúktúr en þau mál sem við (a.m.k. í þessum hluta heimsins) erum vön að fást við. Til dæmis er minna um beygingar orða. Heyrnarlausir, sem til marga ára vöndust því að talað væri um táknmál sem látbragð, litu því gjarnan svo á að táknmálið gæti ekki talist mál - það væri einfaldlega of fátækt af málfræði. En málfræðin er til staðar þó hún sé annars eðlis. Eitt af því er áttbeyging sagna en þar er átt við það að sagnir (sumar hverjar) beygjast í átt að þeim sem á í hlut. Tökum dæmi. Sögnin HEIMSÆKJA<sup>3</sup> er dæmi um sögn sem áttbeygist og sýnir um leið vensl við frumlag og andlag. Þegar sögnin er sögð er því ekki nauðsynlegt að geta þess sérstaklega hvert frumlagið eða andlagið er. Sögnin, sem sýnd er á myndum 1 og 2 byrjar hjá frumlagi og endar hjá andlagi, fingur snúa allan tímann að andlagi. Ef merking setningarinnar er „ég heimsæki þig“ snúa fingurgómar frá líkama táknara og hreyfingin er frá líkama táknara (sjá mynd 1)<sup>4</sup>. Ef merkingin er hins vegar „þú heimsækir mig“ snúa fingurgómar að líkama táknara og hreyfing er í átt til táknara (sjá mynd 2).

David Bjarnason á 5. mars 2012 kl. 10:54

2012-03-05T10:54:51Z

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:54
Lína 98:		Lína 98:

	8 Þessi tákn eru yfirleitt kölluð „classifier predicates“ á ensku þó menn deili enn um hvort það sé rétt heiti. Engberg-Pedersen (1998) talar um „proformverber“ í danska táknmálinu.		8 Þessi tákn eru yfirleitt kölluð „classifier predicates“ á ensku þó menn deili enn um hvort það sé rétt heiti. Engberg-Pedersen (1998) talar um „proformverber“ í danska táknmálinu.

			[[Flokkur:Greinar]]

David Bjarnason á 5. mars 2012 kl. 10:53

2012-03-05T10:53:16Z

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:53
Lína 39:		Lína 39:
	Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.		Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.

	Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og [[SVARA]], [[ÚTSKÝRA]], [[SENDA]] o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska táknmálinu<sup>5</sup>.		Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og [[Svara\|SVARA]], [[Útskýra\|ÚTSKÝRA]], [[Senda\|SENDA]] o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska táknmálinu<sup>5</sup>.

	== Orðmyndun - próformasagnir ==		== Orðmyndun - próformasagnir ==
Lína 55:		Lína 55:
	== Orðaröð — setningafræði ==		== Orðaröð — setningafræði ==

	Það sem reynist mörgum erfitt, sem læra táknmál sem annað mál, er að slíta sig frá orðaröð eða setningafræði íslenskunnar. Nemendur eru gjarnir á að setja tákn fyrir hvert íslenskt orð og telja sig þar með vera farna að tala íslenskt táknmál. Það er ekki rétt. Uppbygging táknmála er mjög ólík uppbyggingu t.d. íslensku. Smáorð eins og samtengingar og forsetningar eru yfirleitt óþörf í táknmálinu og eru notaðar aðrar leiðir til að gefa merkingu þeirra til kynna (t.d. notkun rýmis og hreyfing líkama). Orðaröðin er líka ólík. Engar rannsóknir hafa verið birtar um orðaröð eða röð tákna í íslenska táknmálinu en líkur má leiða að því að þær séu sambærilegar við reglur í öðrum (vestrænum) táknmálum. Ýmsar kenningar hafa verið settar fram um orðaröð í táknmálum en þeim ber ekki öllum saman um hver hún er, hins vegar er það almennt álit að notkun rýmisins geri það að verkum að orðaröð í táknmálum sé eða geti verið frjálsari en í raddmálum (Nadeau & Desouvrey 1994:149). Nokkrar „þumalputtareglur“ er þó auðvelt að setja fram og ætti að vera auðvelt að tileinka sér í byrjun málanámsins. Ein reglan er sú að tími er settur fremst í setningu og önnur regla að spurnarfornöfn eða spurnarliðir koma gjarnan aftast. Þannig yrði setningin „ég fer í bíó á morgun“ á íslenska táknmálinu „[[Á MORGUN]] [[ÉG]] [[FARA]] [[BÍÓ]]“ og setning eins og „hvernig er peysan á litinn?“ „[[PEYSA]] [[HVERNIG]] [[LITUR]]?“ Hér kemur margt til. Tíminn er settur fremst eins og áður sagði og er aðalástæðan sú að táknmál hafa ekki tíðbeygðar sagnir. Þannig þarf alltaf að gefa upp viðmiðunartíma fremst í setningu og ræðst það sem sagt er út frá þeim tíma. Ef skipt er um tíð þarf að gefa upp nýjan viðmiðunartíma. Í spurningunni „hvernig er peysan á litinn“ sjáum við bæði að forsetningu er sleppt en einnig sögninni „að vera“. Þannig getur umsögn staðið án sagnar. Þriðja þumalputtareglan er sú að þema setningarinnar stendur gjarnan fremst í setningu. Þessar reglur eru þó ekki algildar og verða frekari rannsóknir að skera úr um hvort þær standist.		Það sem reynist mörgum erfitt, sem læra táknmál sem annað mál, er að slíta sig frá orðaröð eða setningafræði íslenskunnar. Nemendur eru gjarnir á að setja tákn fyrir hvert íslenskt orð og telja sig þar með vera farna að tala íslenskt táknmál. Það er ekki rétt. Uppbygging táknmála er mjög ólík uppbyggingu t.d. íslensku. Smáorð eins og samtengingar og forsetningar eru yfirleitt óþörf í táknmálinu og eru notaðar aðrar leiðir til að gefa merkingu þeirra til kynna (t.d. notkun rýmis og hreyfing líkama). Orðaröðin er líka ólík. Engar rannsóknir hafa verið birtar um orðaröð eða röð tákna í íslenska táknmálinu en líkur má leiða að því að þær séu sambærilegar við reglur í öðrum (vestrænum) táknmálum. Ýmsar kenningar hafa verið settar fram um orðaröð í táknmálum en þeim ber ekki öllum saman um hver hún er, hins vegar er það almennt álit að notkun rýmisins geri það að verkum að orðaröð í táknmálum sé eða geti verið frjálsari en í raddmálum (Nadeau & Desouvrey 1994:149). Nokkrar „þumalputtareglur“ er þó auðvelt að setja fram og ætti að vera auðvelt að tileinka sér í byrjun málanámsins. Ein reglan er sú að tími er settur fremst í setningu og önnur regla að spurnarfornöfn eða spurnarliðir koma gjarnan aftast. Þannig yrði setningin „ég fer í bíó á morgun“ á íslenska táknmálinu „[[Á morgun\|Á MORGUN]] [[ég\|ÉG]] [[fara\|FARA]] [[bíó\|BÍÓ]]“ og setning eins og „hvernig er peysan á litinn?“ „[[Peysa\|PEYSA]] [[Hvernig\|HVERNIG]] [[Litur\|LITUR]]?“ Hér kemur margt til. Tíminn er settur fremst eins og áður sagði og er aðalástæðan sú að táknmál hafa ekki tíðbeygðar sagnir. Þannig þarf alltaf að gefa upp viðmiðunartíma fremst í setningu og ræðst það sem sagt er út frá þeim tíma. Ef skipt er um tíð þarf að gefa upp nýjan viðmiðunartíma. Í spurningunni „hvernig er peysan á litinn“ sjáum við bæði að forsetningu er sleppt en einnig sögninni „að vera“. Þannig getur umsögn staðið án sagnar. Þriðja þumalputtareglan er sú að þema setningarinnar stendur gjarnan fremst í setningu. Þessar reglur eru þó ekki algildar og verða frekari rannsóknir að skera úr um hvort þær standist.

	== Látbrigði ==		== Látbrigði ==

David Bjarnason á 5. mars 2012 kl. 10:48

2012-03-05T10:48:34Z

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:48
Lína 39:		Lína 39:
	Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.		Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.

	Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og SVARA, ÚTSKÝRA, SENDA o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska táknmálinu<sup>5</sup>.		Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og [[SVARA]], [[ÚTSKÝRA]], [[SENDA]] o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska táknmálinu<sup>5</sup>.

	== Orðmyndun - próformasagnir ==		== Orðmyndun - próformasagnir ==
Lína 55:		Lína 55:
	== Orðaröð — setningafræði ==		== Orðaröð — setningafræði ==

	Það sem reynist mörgum erfitt, sem læra táknmál sem annað mál, er að slíta sig frá orðaröð eða setningafræði íslenskunnar. Nemendur eru gjarnir á að setja tákn fyrir hvert íslenskt orð og telja sig þar með vera farna að tala íslenskt táknmál. Það er ekki rétt. Uppbygging táknmála er mjög ólík uppbyggingu t.d. íslensku. Smáorð eins og samtengingar og forsetningar eru yfirleitt óþörf í táknmálinu og eru notaðar aðrar leiðir til að gefa merkingu þeirra til kynna (t.d. notkun rýmis og hreyfing líkama). Orðaröðin er líka ólík. Engar rannsóknir hafa verið birtar um orðaröð eða röð tákna í íslenska táknmálinu en líkur má leiða að því að þær séu sambærilegar við reglur í öðrum (vestrænum) táknmálum. Ýmsar kenningar hafa verið settar fram um orðaröð í táknmálum en þeim ber ekki öllum saman um hver hún er, hins vegar er það almennt álit að notkun rýmisins geri það að verkum að orðaröð í táknmálum sé eða geti verið frjálsari en í raddmálum (Nadeau & Desouvrey 1994:149). Nokkrar „þumalputtareglur“ er þó auðvelt að setja fram og ætti að vera auðvelt að tileinka sér í byrjun málanámsins. Ein reglan er sú að tími er settur fremst í setningu og önnur regla að spurnarfornöfn eða spurnarliðir koma gjarnan aftast. Þannig yrði setningin „ég fer í bíó á morgun“ á íslenska táknmálinu ~~„Á-~~MORGUN ÉG FARA ~~BÍÓ“~~ og setning eins og „hvernig er peysan á litinn?“ ~~„PEYSA~~ HVERNIG LITUR?“ Hér kemur margt til. Tíminn er settur fremst eins og áður sagði og er aðalástæðan sú að táknmál hafa ekki tíðbeygðar sagnir. Þannig þarf alltaf að gefa upp viðmiðunartíma fremst í setningu og ræðst það sem sagt er út frá þeim tíma. Ef skipt er um tíð þarf að gefa upp nýjan viðmiðunartíma. Í spurningunni „hvernig er peysan á litinn“ sjáum við bæði að forsetningu er sleppt en einnig sögninni „að vera“. Þannig getur umsögn staðið án sagnar. Þriðja þumalputtareglan er sú að þema setningarinnar stendur gjarnan fremst í setningu. Þessar reglur eru þó ekki algildar og verða frekari rannsóknir að skera úr um hvort þær standist.		Það sem reynist mörgum erfitt, sem læra táknmál sem annað mál, er að slíta sig frá orðaröð eða setningafræði íslenskunnar. Nemendur eru gjarnir á að setja tákn fyrir hvert íslenskt orð og telja sig þar með vera farna að tala íslenskt táknmál. Það er ekki rétt. Uppbygging táknmála er mjög ólík uppbyggingu t.d. íslensku. Smáorð eins og samtengingar og forsetningar eru yfirleitt óþörf í táknmálinu og eru notaðar aðrar leiðir til að gefa merkingu þeirra til kynna (t.d. notkun rýmis og hreyfing líkama). Orðaröðin er líka ólík. Engar rannsóknir hafa verið birtar um orðaröð eða röð tákna í íslenska táknmálinu en líkur má leiða að því að þær séu sambærilegar við reglur í öðrum (vestrænum) táknmálum. Ýmsar kenningar hafa verið settar fram um orðaröð í táknmálum en þeim ber ekki öllum saman um hver hún er, hins vegar er það almennt álit að notkun rýmisins geri það að verkum að orðaröð í táknmálum sé eða geti verið frjálsari en í raddmálum (Nadeau & Desouvrey 1994:149). Nokkrar „þumalputtareglur“ er þó auðvelt að setja fram og ætti að vera auðvelt að tileinka sér í byrjun málanámsins. Ein reglan er sú að tími er settur fremst í setningu og önnur regla að spurnarfornöfn eða spurnarliðir koma gjarnan aftast. Þannig yrði setningin „ég fer í bíó á morgun“ á íslenska táknmálinu „[[Á MORGUN]] [[ÉG]] [[FARA]] [[BÍÓ]]“ og setning eins og „hvernig er peysan á litinn?“ „[[PEYSA]] [[HVERNIG]] [[LITUR]]?“ Hér kemur margt til. Tíminn er settur fremst eins og áður sagði og er aðalástæðan sú að táknmál hafa ekki tíðbeygðar sagnir. Þannig þarf alltaf að gefa upp viðmiðunartíma fremst í setningu og ræðst það sem sagt er út frá þeim tíma. Ef skipt er um tíð þarf að gefa upp nýjan viðmiðunartíma. Í spurningunni „hvernig er peysan á litinn“ sjáum við bæði að forsetningu er sleppt en einnig sögninni „að vera“. Þannig getur umsögn staðið án sagnar. Þriðja þumalputtareglan er sú að þema setningarinnar stendur gjarnan fremst í setningu. Þessar reglur eru þó ekki algildar og verða frekari rannsóknir að skera úr um hvort þær standist.

	== Látbrigði ==		== Látbrigði ==

David Bjarnason: /* Orðmyndun - próformasagnir */

2012-03-05T10:44:13Z

Orðmyndun - próformasagnir

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:44
Lína 45:		Lína 45:
	[[Image:Rannveig Mynd4.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 4]]		[[Image:Rannveig Mynd4.jpg\|right\|bottom\|thumb\|250px\|Mynd 4]]

	Orðmyndun í íslensku er gjarnan á þann hátt að við sækjum orðmyndir í orðasafn okkar og leiðum svo af þeim nýjar myndir með viðskeytum eða öðru. Eiríkur Rögnvaldsson (1990:26) talar um lærða orðmyndun annars vegar og virka orðmyndun hins vegar. Lærð orðmyndum er þá þegar ákveðið er fyrir samfélagið hvaða íslenskar samsvaranir erlendra orða eru æskilegar, virk orðmyndun er hins vegar þegar „ …orð sprettur upp vegna þess að þess er þörf á ákveðnum stað og tíma …“ (1990:26). Í táknmálum er stundum talað um að orðasafnið sé tvískipt, annars vegar það sem kallast frosið orðasafn, hins vegar það sem kallað er virkt ~~orðasafn6~~ (sjá t.d. Brennan 1994, Sutton-Spence & Woll 1999). Tákn úr frosna orðasafninu eru geymd, hvert og eitt, í orðasafninu og grunnmynd þeirra er nokkuð skýr. Þessi tákn er auðvelt að skrá í orðabók (Brennan 1994:371). ~~Virka7~~ orðasafnið svokallaða á hins vegar miklu stærri hlut í allri orðmyndun táknmála. Virka orðasafnið inniheldur ákveðin mengi þeirra eininga sem þarf til að mynda tákn. Þegar táknara vantar orð getur hann því leitað í þessi mengi (hreyfingu, handform, myndunarstað, afstöðu og munnhreyfingar) og búið til tákn með merkingu sem hann vantar. Þættina í þessum mengjum er hægt að setja saman á ýmsa vegu eins og hentar hverju sinni (Brennan 1994:372). Orðaforðinn verður því mjög oft til „hér og nú“.		Orðmyndun í íslensku er gjarnan á þann hátt að við sækjum orðmyndir í orðasafn okkar og leiðum svo af þeim nýjar myndir með viðskeytum eða öðru. Eiríkur Rögnvaldsson (1990:26) talar um lærða orðmyndun annars vegar og virka orðmyndun hins vegar. Lærð orðmyndum er þá þegar ákveðið er fyrir samfélagið hvaða íslenskar samsvaranir erlendra orða eru æskilegar, virk orðmyndun er hins vegar þegar „ …orð sprettur upp vegna þess að þess er þörf á ákveðnum stað og tíma …“ (1990:26). Í táknmálum er stundum talað um að orðasafnið sé tvískipt, annars vegar það sem kallast frosið orðasafn, hins vegar það sem kallað er virkt orðasafn<sup>6</sup> (sjá t.d. Brennan 1994, Sutton-Spence & Woll 1999). Tákn úr frosna orðasafninu eru geymd, hvert og eitt, í orðasafninu og grunnmynd þeirra er nokkuð skýr. Þessi tákn er auðvelt að skrá í orðabók (Brennan 1994:371). Virka<sup>7</sup> orðasafnið svokallaða á hins vegar miklu stærri hlut í allri orðmyndun táknmála. Virka orðasafnið inniheldur ákveðin mengi þeirra eininga sem þarf til að mynda tákn. Þegar táknara vantar orð getur hann því leitað í þessi mengi (hreyfingu, handform, myndunarstað, afstöðu og munnhreyfingar) og búið til tákn með merkingu sem hann vantar. Þættina í þessum mengjum er hægt að setja saman á ýmsa vegu eins og hentar hverju sinni (Brennan 1994:372). Orðaforðinn verður því mjög oft til „hér og nú“.

	Stór hluti af þessum virka eða frjóa orðaforða eru sagnir eða öllu heldur umsagnarliðir sem við köllum próformasagnir eða sagnliði (sjá t.d. Sutton-Spence & Woll 1999, Engberg-Pedersen 1998, Valli & Lucas 2000)8. Handform táknsins er staðgengill nafnorðs (persónu, hlutar, dýrs o.s.frv.) og er valið eftir útliti þess sem talað er um. Handformin á myndum 3 og 4 geta verið hluti af próformasögnum en standa þá fyrir ólíka hluti, á mynd 3 er svokallað B-handform og getur það t.d. staðið fyrir bók eða bíl, á mynd 4 er svokallað vísi-handform og getur það staðið fyrir manneskju eða einhvern hlut sem er langur og mjór. Handformin í þessum sagnliðum kallast próform. Þau vísa nefnilega til einhvers, sem áður hefur verið nefnt, á sama hátt og fornöfn gera (Sutton-Spence & Woll 1999:41). Aðrir hlutir sagnliðarins eru líka valdir að einhverju leyti samkvæmt raunverulegum aðstæðum. Hér er það raunverulegt rými eða þær áttir eða staðsetningar sem raunverulega skipta máli. Þannig sýni ég að bíllinn keyrði upp brekku með því að hreyfa B-handformið áfram og upp á við, að maðurinn stóð við hliðina á bílnum með því að staðsetja vísi-handformið við hlið B-handformsins o.s.frv. Þessir sagnliðir eru mjög algengir í orðanotkun táknmálstalandi fólks og eru mjög algeng leið til orðmyndunar.		Stór hluti af þessum virka eða frjóa orðaforða eru sagnir eða öllu heldur umsagnarliðir sem við köllum próformasagnir eða sagnliði (sjá t.d. Sutton-Spence & Woll 1999, Engberg-Pedersen 1998, Valli & Lucas 2000)<sup>8</sup>. Handform táknsins er staðgengill nafnorðs (persónu, hlutar, dýrs o.s.frv.) og er valið eftir útliti þess sem talað er um. Handformin á myndum 3 og 4 geta verið hluti af próformasögnum en standa þá fyrir ólíka hluti, á mynd 3 er svokallað B-handform og getur það t.d. staðið fyrir bók eða bíl, á mynd 4 er svokallað vísi-handform og getur það staðið fyrir manneskju eða einhvern hlut sem er langur og mjór. Handformin í þessum sagnliðum kallast próform. Þau vísa nefnilega til einhvers, sem áður hefur verið nefnt, á sama hátt og fornöfn gera (Sutton-Spence & Woll 1999:41). Aðrir hlutir sagnliðarins eru líka valdir að einhverju leyti samkvæmt raunverulegum aðstæðum. Hér er það raunverulegt rými eða þær áttir eða staðsetningar sem raunverulega skipta máli. Þannig sýni ég að bíllinn keyrði upp brekku með því að hreyfa B-handformið áfram og upp á við, að maðurinn stóð við hliðina á bílnum með því að staðsetja vísi-handformið við hlið B-handformsins o.s.frv. Þessir sagnliðir eru mjög algengir í orðanotkun táknmálstalandi fólks og eru mjög algeng leið til orðmyndunar.

	== Rýmið ==		== Rýmið ==

David Bjarnason: /* Beygingar — áttbeygingarsagnir */

2012-03-05T10:43:18Z

Beygingar — áttbeygingarsagnir

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:43
Lína 39:		Lína 39:
	Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.		Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.

	Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og SVARA, ÚTSKÝRA, SENDA o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska ~~táknmálinu5~~.		Fjölmargar sagnir eru af þessari gerð í íslenska táknmálinu, sagnir eins og SVARA, ÚTSKÝRA, SENDA o.fl. Sagnirnar eru eins og áður sagði kallaðar áttbeygingarsagnir eða venslasagnir (agreement verbs). Ekki geta allar sagnir beygst á þennan hátt en það sem er athyglisvert við þessa beygingu er þróun hennar. Að sýna vensl eða áttbeygja er nefnilega þróun sem hefur aukist í íslenska táknmálinu á síðustu árum. Eldri kynslóðir beygja því fáar sagnir (en nota þess í stað frumlag og andlag) en yngri kynslóðir beygja sífellt fleiri sagnir. Áttbeyging er því virkt ferli í íslenska táknmálinu<sup>5</sup>.

	== Orðmyndun - próformasagnir ==		== Orðmyndun - próformasagnir ==

David Bjarnason: /* Beygingar — áttbeygingarsagnir */

2012-03-05T10:42:04Z

Beygingar — áttbeygingarsagnir

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:42
Lína 35:		Lína 35:


	Flest þekkjum við það að þurfa að læra beygingar, fallbeygingu nafnorða, persónu- og tíðbeygingu sagna, stigbreytingu lýsingarorða o.s.frv. Táknmál eru sjónræn mál og hafa til að bera allt annan -strúktúr en þau mál sem við (a.m.k. í þessum hluta heimsins) erum vön að fást við. Til dæmis er minna um beygingar orða. Heyrnarlausir, sem til marga ára vöndust því að talað væri um táknmál sem látbragð, litu því gjarnan svo á að táknmálið gæti ekki talist mál - það væri einfaldlega of fátækt af málfræði. En málfræðin er til staðar þó hún sé annars eðlis. Eitt af því er áttbeyging sagna en þar er átt við það að sagnir (sumar hverjar) beygjast í átt að þeim sem á í hlut. Tökum dæmi. Sögnin ~~HEIMSÆKJA3~~ er dæmi um sögn sem áttbeygist og sýnir um leið vensl við frumlag og andlag. Þegar sögnin er sögð er því ekki nauðsynlegt að geta þess sérstaklega hvert frumlagið eða andlagið er. Sögnin, sem sýnd er á myndum 1 og 2 byrjar hjá frumlagi og endar hjá andlagi, fingur snúa allan tímann að andlagi. Ef merking setningarinnar er „ég heimsæki þig“ snúa fingurgómar frá líkama táknara og hreyfingin er frá líkama táknara (sjá mynd 1)4. Ef merkingin er hins vegar „þú heimsækir mig“ snúa fingurgómar að líkama táknara og hreyfing er í átt til táknara (sjá mynd 2).		Flest þekkjum við það að þurfa að læra beygingar, fallbeygingu nafnorða, persónu- og tíðbeygingu sagna, stigbreytingu lýsingarorða o.s.frv. Táknmál eru sjónræn mál og hafa til að bera allt annan -strúktúr en þau mál sem við (a.m.k. í þessum hluta heimsins) erum vön að fást við. Til dæmis er minna um beygingar orða. Heyrnarlausir, sem til marga ára vöndust því að talað væri um táknmál sem látbragð, litu því gjarnan svo á að táknmálið gæti ekki talist mál - það væri einfaldlega of fátækt af málfræði. En málfræðin er til staðar þó hún sé annars eðlis. Eitt af því er áttbeyging sagna en þar er átt við það að sagnir (sumar hverjar) beygjast í átt að þeim sem á í hlut. Tökum dæmi. Sögnin HEIMSÆKJA<sup>3</sup> er dæmi um sögn sem áttbeygist og sýnir um leið vensl við frumlag og andlag. Þegar sögnin er sögð er því ekki nauðsynlegt að geta þess sérstaklega hvert frumlagið eða andlagið er. Sögnin, sem sýnd er á myndum 1 og 2 byrjar hjá frumlagi og endar hjá andlagi, fingur snúa allan tímann að andlagi. Ef merking setningarinnar er „ég heimsæki þig“ snúa fingurgómar frá líkama táknara og hreyfingin er frá líkama táknara (sjá mynd 1)<sup>4</sup>. Ef merkingin er hins vegar „þú heimsækir mig“ snúa fingurgómar að líkama táknara og hreyfing er í átt til táknara (sjá mynd 2).

	Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.		Þannig er afstaða handa og hreyfing í rýminu nóg til að gera grein fyrir frumlagi og andlagi setningarinnar. Til þess að beygingin sé málfræðilega rétt þarf sögnin að beygjast í rétta átt. Þetta má útskýra nánar með dæmi. Ef þrjár persónur eru að tala saman, A stendur fyrir miðju, B stendur hægra megin við A og C vinstra megin við A (séð út frá sjónarhóli A) skiptir máli hvort A beygir sögnina til hægri eða vinstri. Ætli A að segja B að hann sé væntanlegur í heimsókn til B verður A að beygja sögnina til hægri svo málfræðireglur séu uppfylltar.

David Bjarnason: /* Inngangur — sögulegt samhengi */

2012-03-05T10:41:22Z

Inngangur — sögulegt samhengi

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:41
Lína 12:		Lína 12:
	Á Íslandi búa um 200-300 manns sem tilheyra samfélagi heyrnarlausra. Samfélag þeirra sem tala íslenska táknmálið er þó heldur stærra þar sem fjölmargir heyrandi hafa lært táknmál og margir þeirra nota málið daglega. Samfélagi heyrnarlausra tilheyra þeir sem á einn eða annan hátt telja sig tilheyra menningarheimi heyrnarlausra. Samfélaginu tilheyrir fólk með mjög mismunandi heyrnarskerðingu, bæði er heyrnarskerðingin mismikil og eins er misjafnt hvenær fólk hefur misst heyrnina. Það þýðir þó ekki að um leið og fólk missir heyrn tilheyri það samfélaginu heldur er hér um að ræða að fólk skilgreini sig sjálft sem hluta af samfélagi heyrnarlausra. Stundum er talað um „menningarlegt heyrnarleysi“ og átt við þá sem telja sig tilheyra samfélagi heyrnarlausra óháð því hversu mikil heyrnarskerðing þeirra er. Þannig er það heldur ekki sjálfgefið að þeir sem heyra lítið eða ekkert noti táknmál og telji sig hluta af samfélagi heyrnarlausra (sjá t.d. Lane o.fl 1996 og Bergman 1994:15).		Á Íslandi búa um 200-300 manns sem tilheyra samfélagi heyrnarlausra. Samfélag þeirra sem tala íslenska táknmálið er þó heldur stærra þar sem fjölmargir heyrandi hafa lært táknmál og margir þeirra nota málið daglega. Samfélagi heyrnarlausra tilheyra þeir sem á einn eða annan hátt telja sig tilheyra menningarheimi heyrnarlausra. Samfélaginu tilheyrir fólk með mjög mismunandi heyrnarskerðingu, bæði er heyrnarskerðingin mismikil og eins er misjafnt hvenær fólk hefur misst heyrnina. Það þýðir þó ekki að um leið og fólk missir heyrn tilheyri það samfélaginu heldur er hér um að ræða að fólk skilgreini sig sjálft sem hluta af samfélagi heyrnarlausra. Stundum er talað um „menningarlegt heyrnarleysi“ og átt við þá sem telja sig tilheyra samfélagi heyrnarlausra óháð því hversu mikil heyrnarskerðing þeirra er. Þannig er það heldur ekki sjálfgefið að þeir sem heyra lítið eða ekkert noti táknmál og telji sig hluta af samfélagi heyrnarlausra (sjá t.d. Lane o.fl 1996 og Bergman 1994:15).

	Þó aðstæður heyrnarlausra í hinum vestræna heimi hafi að sjálfsögðu verið mismunandi eftir löndum er saga þeirra svipuð og gætti áhrifa landa á milli. Heyrnarlausir voru gjarnan taldir heimskir eða greindarskertir og lítill skilningur var á mikilvægi táknmálsins. Árið 1880 gerðist sá hræðilegi hlutur á þingi kennara heyrnarlausra sem haldið var í Mílanó að táknmál var bannað. Þetta hafði víðtæk áhrif á líf heyrnarlausra víðast hvar í heiminum, þeir urðu enn kúgaðri og einangraðri en áður hafði verið. Þessi svokallaða ~~talmálsstefna1~~ taldi að táknmál væri slæmt fyrir heyrnarlaus börn og hindraði málþroska þeirra (Lane o.fl 1996:216). Börnin áttu að læra að tala og lesa af vörum. Þessi aðferð reyndist vægast sagt illa og eru margir heyrnarlausir sem enn þann dag í dag hafa ekki náð að bæta upp þann menntunarskort sem fylgdi þessari stefnu, þar sem öll áhersla var lögð á að kenna heyrnarlausum að tala þjóðtunguna, í stað þess að leyfa þeim að nota táknmál og læra aðrar greinar í gegnum það.		Þó aðstæður heyrnarlausra í hinum vestræna heimi hafi að sjálfsögðu verið mismunandi eftir löndum er saga þeirra svipuð og gætti áhrifa landa á milli. Heyrnarlausir voru gjarnan taldir heimskir eða greindarskertir og lítill skilningur var á mikilvægi táknmálsins. Árið 1880 gerðist sá hræðilegi hlutur á þingi kennara heyrnarlausra sem haldið var í Mílanó að táknmál var bannað. Þetta hafði víðtæk áhrif á líf heyrnarlausra víðast hvar í heiminum, þeir urðu enn kúgaðri og einangraðri en áður hafði verið. Þessi svokallaða talmálsstefna<sup>1</sup> taldi að táknmál væri slæmt fyrir heyrnarlaus börn og hindraði málþroska þeirra (Lane o.fl 1996:216). Börnin áttu að læra að tala og lesa af vörum. Þessi aðferð reyndist vægast sagt illa og eru margir heyrnarlausir sem enn þann dag í dag hafa ekki náð að bæta upp þann menntunarskort sem fylgdi þessari stefnu, þar sem öll áhersla var lögð á að kenna heyrnarlausum að tala þjóðtunguna, í stað þess að leyfa þeim að nota táknmál og læra aðrar greinar í gegnum það.

	Tímarnir hafa sem betur fer breyst og skilningur fólks á mikilvægi táknmálsins aukist. Í dag er því víðast hvar stefnt að tvítyngi barna, táknmálið er þá þeirra fyrsta mál og raddmálið<sup>2</sup> sem þau nota (hér á landi íslenskan) er þeirra annað mál og um leið ritmál. Þessar kenningar haldast auðvitað að einhverju leyti í hendur við þær kenningar sem eru um kennslu innflytjenda eða barna af erlendum uppruna og rétt þeirra til kennslu á móðurmálinu (sjá t.d. Skutnabb-Kangas 1994).		Tímarnir hafa sem betur fer breyst og skilningur fólks á mikilvægi táknmálsins aukist. Í dag er því víðast hvar stefnt að tvítyngi barna, táknmálið er þá þeirra fyrsta mál og raddmálið<sup>2</sup> sem þau nota (hér á landi íslenskan) er þeirra annað mál og um leið ritmál. Þessar kenningar haldast auðvitað að einhverju leyti í hendur við þær kenningar sem eru um kennslu innflytjenda eða barna af erlendum uppruna og rétt þeirra til kennslu á móðurmálinu (sjá t.d. Skutnabb-Kangas 1994).

David Bjarnason á 5. mars 2012 kl. 10:39

2012-03-05T10:39:44Z

← Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. mars 2012 kl. 10:39
Lína 10:		Lína 10:
	== Inngangur — sögulegt samhengi ==		== Inngangur — sögulegt samhengi ==

	Á Íslandi~~<ref>Test 123</ref>~~ búa um 200-300 manns sem tilheyra samfélagi heyrnarlausra. Samfélag þeirra sem tala íslenska táknmálið er þó heldur stærra þar sem fjölmargir heyrandi hafa lært táknmál og margir þeirra nota málið daglega. Samfélagi heyrnarlausra tilheyra þeir sem á einn eða annan hátt telja sig tilheyra menningarheimi heyrnarlausra. Samfélaginu tilheyrir fólk með mjög mismunandi heyrnarskerðingu, bæði er heyrnarskerðingin mismikil og eins er misjafnt hvenær fólk hefur misst heyrnina. Það þýðir þó ekki að um leið og fólk missir heyrn tilheyri það samfélaginu heldur er hér um að ræða að fólk skilgreini sig sjálft sem hluta af samfélagi heyrnarlausra. Stundum er talað um „menningarlegt heyrnarleysi“ og átt við þá sem telja sig tilheyra samfélagi heyrnarlausra óháð því hversu mikil heyrnarskerðing þeirra er. Þannig er það heldur ekki sjálfgefið að þeir sem heyra lítið eða ekkert noti táknmál og telji sig hluta af samfélagi heyrnarlausra (sjá t.d. Lane o.fl 1996 og Bergman 1994:15).		Á Íslandi búa um 200-300 manns sem tilheyra samfélagi heyrnarlausra. Samfélag þeirra sem tala íslenska táknmálið er þó heldur stærra þar sem fjölmargir heyrandi hafa lært táknmál og margir þeirra nota málið daglega. Samfélagi heyrnarlausra tilheyra þeir sem á einn eða annan hátt telja sig tilheyra menningarheimi heyrnarlausra. Samfélaginu tilheyrir fólk með mjög mismunandi heyrnarskerðingu, bæði er heyrnarskerðingin mismikil og eins er misjafnt hvenær fólk hefur misst heyrnina. Það þýðir þó ekki að um leið og fólk missir heyrn tilheyri það samfélaginu heldur er hér um að ræða að fólk skilgreini sig sjálft sem hluta af samfélagi heyrnarlausra. Stundum er talað um „menningarlegt heyrnarleysi“ og átt við þá sem telja sig tilheyra samfélagi heyrnarlausra óháð því hversu mikil heyrnarskerðing þeirra er. Þannig er það heldur ekki sjálfgefið að þeir sem heyra lítið eða ekkert noti táknmál og telji sig hluta af samfélagi heyrnarlausra (sjá t.d. Lane o.fl 1996 og Bergman 1994:15).

	Þó aðstæður heyrnarlausra í hinum vestræna heimi hafi að sjálfsögðu verið mismunandi eftir löndum er saga þeirra svipuð og gætti áhrifa landa á milli. Heyrnarlausir voru gjarnan taldir heimskir eða greindarskertir og lítill skilningur var á mikilvægi táknmálsins. Árið 1880 gerðist sá hræðilegi hlutur á þingi kennara heyrnarlausra sem haldið var í Mílanó að táknmál var bannað. Þetta hafði víðtæk áhrif á líf heyrnarlausra víðast hvar í heiminum, þeir urðu enn kúgaðri og einangraðri en áður hafði verið. Þessi svokallaða talmálsstefna1 taldi að táknmál væri slæmt fyrir heyrnarlaus börn og hindraði málþroska þeirra (Lane o.fl 1996:216). Börnin áttu að læra að tala og lesa af vörum. Þessi aðferð reyndist vægast sagt illa og eru margir heyrnarlausir sem enn þann dag í dag hafa ekki náð að bæta upp þann menntunarskort sem fylgdi þessari stefnu, þar sem öll áhersla var lögð á að kenna heyrnarlausum að tala þjóðtunguna, í stað þess að leyfa þeim að nota táknmál og læra aðrar greinar í gegnum það.		Þó aðstæður heyrnarlausra í hinum vestræna heimi hafi að sjálfsögðu verið mismunandi eftir löndum er saga þeirra svipuð og gætti áhrifa landa á milli. Heyrnarlausir voru gjarnan taldir heimskir eða greindarskertir og lítill skilningur var á mikilvægi táknmálsins. Árið 1880 gerðist sá hræðilegi hlutur á þingi kennara heyrnarlausra sem haldið var í Mílanó að táknmál var bannað. Þetta hafði víðtæk áhrif á líf heyrnarlausra víðast hvar í heiminum, þeir urðu enn kúgaðri og einangraðri en áður hafði verið. Þessi svokallaða talmálsstefna1 taldi að táknmál væri slæmt fyrir heyrnarlaus börn og hindraði málþroska þeirra (Lane o.fl 1996:216). Börnin áttu að læra að tala og lesa af vörum. Þessi aðferð reyndist vægast sagt illa og eru margir heyrnarlausir sem enn þann dag í dag hafa ekki náð að bæta upp þann menntunarskort sem fylgdi þessari stefnu, þar sem öll áhersla var lögð á að kenna heyrnarlausum að tala þjóðtunguna, í stað þess að leyfa þeim að nota táknmál og læra aðrar greinar í gegnum það.

	Tímarnir hafa sem betur fer breyst og skilningur fólks á mikilvægi táknmálsins aukist. Í dag er því víðast hvar stefnt að tvítyngi barna, táknmálið er þá þeirra fyrsta mál og ~~raddmálið2~~ sem þau nota (hér á landi íslenskan) er þeirra annað mál og um leið ritmál. Þessar kenningar haldast auðvitað að einhverju leyti í hendur við þær kenningar sem eru um kennslu innflytjenda eða barna af erlendum uppruna og rétt þeirra til kennslu á móðurmálinu (sjá t.d. Skutnabb-Kangas 1994).		Tímarnir hafa sem betur fer breyst og skilningur fólks á mikilvægi táknmálsins aukist. Í dag er því víðast hvar stefnt að tvítyngi barna, táknmálið er þá þeirra fyrsta mál og raddmálið<sup>2</sup> sem þau nota (hér á landi íslenskan) er þeirra annað mál og um leið ritmál. Þessar kenningar haldast auðvitað að einhverju leyti í hendur við þær kenningar sem eru um kennslu innflytjenda eða barna af erlendum uppruna og rétt þeirra til kennslu á móðurmálinu (sjá t.d. Skutnabb-Kangas 1994).

	== Málfræði í táknmálum ==		== Málfræði í táknmálum ==